Melanż ostateczny a II wojna światowa

Kto z nas nie widział przerobionych fragmentów filmu “Upadek” z Adolfem Hitlerem jako osobą wkurzającą się na trójmiejskie kluby/ festiwale metalowe/ cokolwiek innego? Filmiki  roznoszą się błyskawicznie, a o ich popularności świadczy ilość ocen, komentarzy i wyświetleń. Youtube i Facebook są pełne przerobionego “Upadku” i z moich obserwacji wynika, że filmy te traktowane są jako zabawne i interesujące, bez refleksji o Holokauście, III rzeszy i II wojnie światowej. Ostatnio furorę robi temat imprezy electro. Hitler wraz z oficerami zastanawia się nad kondycją klubów, sprzeciwia wszechobecnej Lady Gaga i organizuje imprezę pod nazwą “Melanż ostateczny”. Jak dotąd obejrzało go ponad 100 tys. osób.

Melanż z filmiku stał się tak “zabawny” i tak “popularny”, że na Facebooku utworzona została nawet fikcyjna impreza “Melanż ostateczny”. Samo określenie “melanż” czy “epicka impreza” weszły do metajęzyka na facebooku, a fejsbukowa grupa “Liczy się pierdolnięcie” liczy sobie już ponad 11 tys. członków.

Przerabianie Upadku to jednak nie tylko polska domena. Są filmiki z wyświetleniami rzędu 4 milionów. Poniżej Hitler z angielskimi napisami wkurza się na trailer filmu Avatar – licznik wskazuje prawie pół miliona wyświetleń.

Kilka dni temu TVN pokazał materiał “Hitler zaprasza na dyskotekę“. Poszło o plakat reklamujący imprezę w jednym z klubów. Materiał nie odnosi się do popularności przeróbek “Upadku”, zajmuje się natomiast problemem propagowania symboli nazistowskich, w Polsce zabronionego prawem i zagrożonego karą pozbawienia wolności.

Wizerunek jednego z największych zbrodniarzy XX wieku reklamuje imprezę muzyczną w klubie “Skłot” przy Ząbkowskiej. Mieszkańcy Pragi są zniesmaczeni, szefowie klubu uważają, że plakat jest zabawny. A prokuratura przypomina, że za wykorzystywanie symboli nazistowskich grozi kara do dwóch lat więzienia i zapowiada, że zbada sprawę. ….-> czytaj dalej

Plakat wygląda tak

Sprawa warta jest zastanowienia się. Odnosząc się do plakatu i materiału TVN-u sądzę, że wbrew intencjom dziennikarzy TVN-u samo wykorzystanie wizerunku Hitlera nie oznacza jeszcze propagowania nazizmu.  To jest zależne od kontekstu, którego autorzy materiału najwyraźniej nie rozumieją. Kontekst w tym wypadku dotyczy przeróbki Upadku, nie dotyczy w ogóle ideologii III rzeszy.

I to jest druga strona medalu. Groteskowe i przerażające wydaje mi się, że jeden filmik z netu sprawił, że oto Hitler staje się dla masy ludzi bardziej kolesiem od melanżu, niż osobą, która odpowiada za Holokaust i II wojnę światową. Skojarzenie z melanżem staje się przez przerobiony “Upadek” silniejsze niż skojarzenie z wyrządzonym złem, choć prawdopodobnie go nie wyklucza. Mamy raczej do czynienia z rozszczepieniem – tak, jakby za owo zło odpowiadał inny Hitler, niż ten z filmiku.

O ile wcześniej w masowej kulturze funkcjonowały inne niż znane z podręczników historii wizerunki Hitlera i rzeszy w ogóle, choćby w ostatnim filmie Tarantino “Bękarty wojny”, o tyle nie znam utworów, które są zupełnie oderwane od tematyki zbrodni nazistów.  (Jeśli ktoś jest zainteresowany tym tematem szerzej, polecam świetny serwis Historia i media, który zajmuje się tym szczegółowo). Żyją jeszcze świadkowie tych wydarzeń i żyją osoby wychowane w Polsce powojenne, pamiętające zdjęcia dziadka, którego nie poznały, bo zginął w obozie, i jak sądzę większość z nich nie rozumie tego procesu i sprzeciwia się tworzeniu zabawnych skojarzeń z Hitlerem. Jestem ciekawa, czy istnieje korelacja pomiędzy wiekiem odbiorcy a poczuciem, że przeróbki “Upadku” są zabawne.

Z trzeciej strony nasza kultura jest tak mocno powiązana z II wojną światową, że trudno mi sobie wyobrazić, aby człowiek nie identyfikujący się z ideologią nazistowską miał zaprzeczać wyrządzonemu złu. Niemniej, oto na naszych oczach symbol, jakim jest Adolf Hitler stał się symbolem malenżu i zabawy.

Przypomina mi się scena z gimnazjum sprzed kilku lat. Po śmierci Jacka Kuronia dzieciaki rozmawiały na korytarzu, najpewniej dzień wcześniej rzuciły okiem na oglądane przez rodziców wiadomości.

- Ty, kto to był ten Jacek Kuroń, który wczoraj umarł?

- To ojciec tego znanego kucharza.

Ciekawe, kiedy na testach w szkole dzieciaki na pytanie “Kim był Adolf Hitler” odpowiedzą

- Kolesiem od melanżu.

~ - autor: thuringwethil w dniu Styczeń 21, 2010.